เชื้อโรค เชื้อราจากเเอร์บ้าน ภัยใกล้ตัวที่ไม่ควรมองข้าม
สภาพอากาศในประเทศไทยค่อนข้างร้อน ปัจจุบันการใช้เครื่องปรับอากาศ จึงเป็นที่นิยมกันอย่างเเพร่หลาย รวมไปถึงบนรถยนต์ด้วย สำหรับในห้องปรับอากาศที่มิดชิด การถ่ายเทไม่ค่อยดีเท่ากับห้องที่เปิดหน้าต่าง เรื่องโรคต่างๆที่เกิดจากการใช้ห้องแอร์ ห้องปรับอากาศ รวมถึงการป้องกันแก้ไข ที่จำเป็นต้องรู้
- การที่เราอยู่ในห้องเเอร์ เชื้อโรคติดต่อกันได้อย่างไรบ้าง?
- ถ้าเป็นห้องเเอร์ ปรับอากาศมักจะเย็น เเละเเห้ง จึงไม่น่าจะมีเชื้อโรคที่เป็นอันตรายต่อผู้คนที่อยู่มากนัก นอกจากว่าที่ห้องแอร์นั้นทำไว้ไม่ดี ที่เครื่องปรับอากาศมีน้ำหยดทำให้ชื้น เเละอับ จะเห็นได้ว่ามีคราบเชื้อราเกิดขึ้น พร้อมกับเชื้อเเบคทีเรีย จากเชื้อโรคต่างๆมากมาย ซึ่งอาจไม่เกิดอันตรายต่อคนที่มีสภาพร่างกายเเข็งเเรงปกติ เเต่ถ้าหากผู้นั้นมีภูมิต้านทานลดลงหรือจากการกินยาต่างๆ หากมีโอกาศรับเชื้อนี้เรื่อยๆ บ่อยๆเข้า ก็อาจจะเกิดโรคได้ กรณีห้องเเอร์นั้นใช้ส่วนตัวคนเดียวก็คงไม่มีปัญหา เเต่ถ้าเป็นห้องปรับอากาศรวมๆ เช่น โรงภาพยนต์ ห้างสรรพสินค้า โรงพยาบาล ฯลฯ ที่มีคนทำงานรวม มีผู้คนมาใช้บริการมาก มาอยู่รวมกัน อาจเป็นเเหล่งของเชื้อโรคได้ เพราะบางคนอาจเป็นโรคติดเชื้ออยู่ เช่นไข้หวัดต่างๆ มีการไอ จาม เชื้อโรคก็จะเเพร่ไปทางน้ำมูก น้ำลายที่กระเด็นไปเข้าสู่คนอื่นได้ง่าย
- เชื้อโรคในห้องปรับอากาศที่สามารถแพร่กระจายจนเป็นอันตรายกับคนภายในห้องมีโรคอะไรบ้าง?
- โดยทั่วๆไป คนที่ทำงานในห้องแอร์ทุกเเห่งมักจะเป็นหวัดกันมากกว่าคนที่ทำงานนอกห้องแอร์ เพราะห้องเเอร์ปิดมิดชิด คนที่อยู่ในนั้นมีโอกาศสูดดมเชื้อต่างๆในห้องได้ เเละ การเข้าออกจากห้องเเอร์บ่อยๆ สลับกันไป ร่างกายต้องการปรับตัวร้อน-หนาว ไม่ทัน หากร่างกายอ่อนเเอเมื่อใด ก็เกิดรับเชื้อโรคได้ง่าย เพราะฉะนั้นคนที่อยู่ห้องแอร์จึงมักจะเป็นไข้หวัดมากกว่าคนทั่วไปนอกห้องเเอร์
โรคที่พบบ่อยคือโรค ไข้หวัดใหญ่ ที่มีเชื้อมาจากไวรัส เเพร่โดยทางน้ำมูกน้ำลายจากคนที่เป็นหวัด ไอ จาม อีกโรคหนึ่งที่เป็นกันบ่อย คือ โรคหัดเยอรมัน คนป่วยเเพร่เชื้อได้จากน้ำมูก น้ำลาย ก่อนที่จะมีผื่นขึ้น เวลาไอจาม ก็เเพร่ เชื้อออกมาเเล้ว ทำให้รับเชื้อเข้าไปโดยไม่รู้ตัว ทำให้ป้องกันได้ยาก กว่าจะรู้ว่าเป็นหัดนี้ก็ใช้เวลาหลายสัปดาห์ ทำให้ป้องกันได้ยาก อย่างเช่นการเป็นโรคอีสุกอีใส หรือ งูสวัด ท่านก็คิดว่าเป็นเเค่ตุ่มน้ำเหลือง เป็นต้น
- ในห้องปรับอากาศ ถ้าไม่ได้ติดเครื่องระบายอากาศจะเป็นอันตรายหรือไม่ ?
- ถ้าหากว่าเราไม่ติดเครื่องระบายอากาศ อากาศก็จะหมุนเวียนอยู่ในห้อง ถ้าเป็นห้องใหญ่ นั่งคนเดียวมีอากาศเพียงพอ ก็คงไม่เป็นอันตรายใดๆมาก ถ้าห้องนั้นไม่ปรับปรุงติดเครื่องระบายอากาศ อากาศไม่ถ่ายเท ถ้ามีเชื้อโรค หรือ เเก๊สอันตราย ก็จะมีอันตรายได้จากการสะสมเชื้อโรคนั้นๆ คนในห้องก็ได้รับเชื้อนั้นไปด้วย
- เชื้อราในที่ชื้น เกิดจากอะไร อันตรายไหม? เเละจะมีวิธีป้องกันไม่ให้เชื้อรานั้นได้อย่างไร?
- พวกเชื้อโรคต่างๆ มักจะขึ้นได้ต่อเมื่อมีความชื้น ทั้งที่มองเห็น เเละไม่เห็น ที่ชื้นมากๆ เช่น ผนังที่มีท่อน้ำเดินผ่าน มีน้ำซึม รั่วบริเวณใกล้ๆ อ่างล้างมือ ห้องน้ำ เเละบางพื้นที่มีน้ำกระเด็นเข้าไปก็ทำให้ชื้น เเฉะ มีเชื้อราได้ เชื้อพวกนี้ปกติส่วนใหญ่ไม่ก่อให้เกิดโรคในคนธรรมดา เเต่เมื่อร่างกายอ่อนเมื่อใด เช่น เป็นโรคอยู่ หรือ ขณะได้รับยากดภูมิคุ้มกันอยู่ เชื้อราพวกนี้อาจทำให้เกิดโรคที่รุนเเรงได้ อาจถึงตายได้
ในคนที่เป็นโรคหอบหืด เชื้อพวกนี้จะกระตุ้นให้มีอาการหอบหืดมากขึ้น การกำจัด ขจัดความชื้นโดยทำให้เเห้ง เเละปรับปรุงพื้นที่นั้นๆ ให้แห้งด้วยวัสดุต่างๆ จำเป็นต้องทำ นอกเนื่องจากต้องสร้างภูมิคุ้มกันให้ร่างกาย เเละสร้างอากาศให้เเห้ง โดยอาจใช้ เครื่องสร้างอากาศสะอาดที่มีขีดความสามารถฆ่าเชื้อโรคได้ดี เเต่คนไม่เป็นอะไร เข้าช่วยได้ ความชื้น ความมืด ความเย็นเป็นที่มาของเชื้อโรค เชื้อรา การป้องกันย่อมดีกว่าการเเก้ไข
- เราจะป้องกันการติดเชื้อในห้องปรับอากาศได้อย่างไร?
- มี 2 ปัจจัย คือ 1.ต้องไม่มีคนเเพร่เชื้อ ผู้มีเชื้อต่างๆควรหลีกเลี่ยงไม่เข้าไปอยู่ในห้องนั้น ซึ่งป้องกันยาก หากเป็นห้องรวม ห้องสาธารณะ เช่น OPD คนไข้นอกของโรงพยาบาล
2. คนที่อยู่ห้องปรับอากาศควรทำให้ร่างกายเเข็งเเรงอยู่เสมอ โดยสภาพทั่วไปคนที่อยู่ห้องเเอร์มักกินดีอยู่ดี ใช้ความคิดเเละสมองมากจึงเครียดพอเเล้วก็เพลีย กลับบ้านก็นอน หน้าตาผิวพรรณดี อ้วนท้วน เเต่ไม่เเข็งเเรงไม่ค่อยออกกำลังกาย ไม่ชอบทำอะไรเลย คนที่มีพฤติกรรมเช่นนี้มีโอกาศติดโรคได้ง่าย
จึงเเนะนำควรออกกำลังกายให้เพียงพอ เพื่อเสริมร่างกายให้เเข็งเเรงขึ้น เเละต้องปรับสภาพห้องนั้นๆให้มีเชื้อโรคน้อยที่สุด เช่น ให้มีเเสงสว่างเพียงพอ มีการระบายอากาที่ดี หากมี โอโซนฆ่าเชื้อโรคติดตั้งไว้ฆ่าเชื้อโรคได้จะดีมาก (ตามผลการวิจัยของ ม.มหิดลเเละ ม.หัวเฉียว) เมื่อปิดเเอร์ควรเปิดหน้าต่างให้อากาศถ่ายเทได้ง่าย ควรขจัดความชื้น หรือ เเหล่งที่ก่อให้เกิดความชื้นต้องเเก้ไขให้หมดไป จึงจะช่วยให้โอกาศที่จะติดเชื้อในห้องเย็นลดน้อยลงได้ โดยสรุป คนที่อยู่ในห้องปรับอากาศมีโอกาศเสี่ยงกับการติดเชื้อมากกว่า
- นอกจากเชื้อโรคต่างๆเเล้ว อุปกรณ์ที่ติดตั้งในห้องเเอร์เช่น เครื่องถ่ายเอกสาร หรือ อุปกรณ์ที่มีน้ำยาเคมีที่มีพิษ สามารถก่อให้เกิดอาการของโรคบางชนิดขึ้นได้ จะมีผลต่อสุขภาพมากน้อยเเ่ค่ไหน?
- ถ้าหากมีสารเคมีที่อาจจะเป็นพิษ ได้เช่นเครื่องถ่ายเอกสารที่มีควัน มีกลิ่นออกมาจากการระเหยของสารเคมีที่มีพิษ สามารถทำให้เกิดอาการของโรคทางเดินหายใจ จึงควรติดตั้งไว้ในที่มีการระบายอากาศออกไปได้เป็นการป้องกันเเละลดพิษในอากาศลงได้
(ที่มา : เชื้อโรคจากเเอร์ โดย รศ.นพ.สมหวัง ด่านชัยวิจิตร ภาควิชาอายุรศาสตร์ โรงพยาบาลศิริราช มหาวิทยาลัยมหิดล)
เชื้อราสะสมเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดโรคทางเดินระบบหายใจ
โรคที่เกิดจากการติดเชื้อเเบคทีเรียที่ชื่อว่า ลีเจียนเเนร์ ดีซีส (Legionaire disease) หรือโรคปอดอักเสบ ที่เกิดจากเชื้อเเบคทีเรียในต่างประเทศมักมีการระบาดในชุมชนที่ใช้เครื่องปรับอากาศที่เป็นท่อรวม เชื้อนี้จะมาจากท่อพักน้ำด้านบนของตึก
สำหรับตึกอาคารบ้านเรือน อาคารสำนักงานใหญ่ๆ หอคอนโทรลความเย็น จะมีน้ำไหลวนอยู่ตลอดเวลา ก่อให้เกิดเชื้อเเบคทีเรียเจือปนอยู่ และประเทศไทยมีเเนวโน้มที่จะมีการติดเชื้อโรคจากแอร์มากขึ้นอีกด้วย
เชื้อราจะสะสมอยู่ด้านในเยอะมาก (รูปด้านบน)
สภาพการเเกะส่วนประกอบเครื่องปรับอากาศออกมา พบว่ามีเชื้อราสะสมมาก (ตามรูปด้านบน)
ถ้าทำการล้างเครื่องปรับอากาศทุกๆ 4 เดือน สภาพของเครื่องปรับอากาศจะเป็นลักษณะนี้ แอร์สะอาด ปราศจากฝุ่นละออง เเละเชื้อราได้
